बुक क्लोजको बेला सेयर किन्दा पनि लाभांश नपाउने — यो नियम नसुन्दा धेरै लगानीकर्ताले कमाएको लाभांश गुमाएका छन्। असोज ८–२२ सम्म बुक क्लोजमा रहेको शाङ्ग्रिला डेभलपमेन्ट बैंक (SADBL) को उदाहरणले कुरा प्रस्ट पार्छ: त्यस अवधिमा SADBL किन्नेले ४% बोनस र ६.५२६३% नगद लाभांश पाउँदैनन्।
बुक क्लोज भनेको कम्पनीले सेयरधनीको दर्ता किताब बन्द गर्ने अवधि हो। लाभांश वितरण र साधारण सभामा मतदानको हक यही किताबमा नाम भएका सेयरधनीले मात्र पाउँछन्। SADBL ले २२औं साधारण सभा प्रयोजनका लागि असोज ८ देखि २२ सम्म किताब बन्द गर्यो — अर्थात् यो अवधिमा किताबमा नयाँ नाम थपिँदैन। NEPSE को आधिकारिक सूचनामा कम्पनीहरूले यस्ता बुक क्लोज मिति सार्वजनिक गर्छन्।
तर सेयर किन्दैमा नाम तुरुन्तै किताबमा आउँदैन। NEPSE मा T+2 सेटलमेन्ट नियम लागू हुन्छ — तपाईंले किनेको २ कारोबार दिनपछि मात्र तपाईंको नाम सेयरधनी दर्तामा आउँछ। बुक क्लोज सुरु भइसकेपछि किताब बन्द भइसक्यो, त्यसैले त्यसबीच किन्नेको नाम समयमा दर्ता हुँदैन र लाभांशको हकदार पनि हुँदैन।
लगानीकर्ताको हिसाब हेरौं: SADBL को प्रस्तावअनुसार १०० कित्ता हुने सेयरधनीले ४ कित्ता बोनस सेयर र करअघि करिब रू ६५२.६३ नगद लाभांश पाउँछन् (६.५२६३% × रू १०० अंकित मूल्य × १०० कित्ता)। तर बुक क्लोजको बीचमा किनेकाले यो पूरै रकम गुमाउँछन् — शून्य।
यही कारणले लाभांश सिजनमा हरेक कम्पनीको बुक क्लोज मितिअघि "लाभांश सुरक्षित गर्ने अन्तिम दिन" को चर्चा हुन्छ। नियम सरल छ: लाभांश चाहिन्छ भने बुक क्लोज सुरु हुनुअघि नै — सेटलमेन्ट समयसमेत हिसाब गरेर — सेयर किनिसक्नुहोस्। जुनसुकै कम्पनीको आगामी लाभांश र बुक क्लोज मिति नेप्से डिकोडको बजार ड्यासबोर्डमा ट्र्याक गर्न सकिन्छ।
(स्रोत: NEPSE आधिकारिक सूचना — SADBL २२औं साधारण सभा सूचना।)
छोटोमा प्रश्नोत्तर
बुक क्लोजको बेला सेयर किन्दा लाभांश किन पाइँदैन?
बुक क्लोजको अवधिमा कम्पनीले सेयरधनीको दर्ता किताब बन्द गर्छ — लाभांश र सभामा मतदानको हक यही किताबमा नाम हुनेले मात्र पाउँछ। NEPSE मा T+2 सेटलमेन्ट नियम छ, त्यसैले किनेको २ कारोबार दिनपछि मात्र नाम दर्ता हुन्छ। बुक क्लोज सुरु भइसकेपछि किताब बन्द भइसक्ने हुँदा त्यसबीच किन्नेको नाम समयमा दर्ता हुँदैन र लाभांशको हकदार हुँदैन।
बुक क्लोज भनेको के हो?
बुक क्लोज भनेको कम्पनीले सेयरधनीको दर्ता किताब बन्द गर्ने अवधि हो — लाभांश वितरण र साधारण सभाका लागि योग्य सेयरधनीको सूची यही किताबबाट निर्धारण हुन्छ। जस्तै: SADBL ले २२औं सभा प्रयोजनका लागि असोज ८–२२ सम्म बुक क्लोज गर्यो।
यो लेख अनुसन्धान र शिक्षाका लागि मात्र हो। यो लगानी सल्लाह होइन, र यहाँको कुनै पनि कुरालाई कुनै धितोपत्र किन्न, बेच्न वा होल्ड गर्न सिफारिसका रूपमा नपढ्नुहोस्।